Izvor: Glas Srpske | Ponedjeljak, 20.05.2013.| 13:26
Izdvojite članak Odštampajte vijest

Crveni krst Banjaluka od 1912. godine do danas

Dvadeset i četvrtog juna 1859. godine, nakon bitke kod Solferina, mladi Anri Dinan na sjeveru Italije organizovao je, zajedno sa mještanima, pružanje pomoći ranjenim vojnicima.

Tri godine kasnije, 1862, iznio je ideju o osnivanju nacionalnih društava za pomoć. Ubrzo je došlo do organizovanja Međunarodnog komiteta za pomoć ranjenicima, koji je kasnije prerastao u Međunarodni komitet Crvenog krsta (MKCK).

Principi

Naredne godine, 1863, crveni krst na bijeloj podlozi prihvaćen je kao simbol Pokreta Crvenog krsta. Avgusta 1864. godine usvojena je Ženevska konvencija za poboljšanje ranjenika u oružanim snagama u ratu. Godine 1919. godine osnovana je Liga društava Crvenog krsta (od kraja 1991. Međunarodna federacija društava Crvenog krsta i Crvenog polumjeseca). Godine 1949. nastale su četiri Ženevske konvencije - o zaštiti ranjenika i bolesnika u oružanim snagama u ratu; ranjenika, bolesnika i brodolomaca oružanih snaga na moru; ratnih zarobljenika i civila u vrijeme rata.

Dva protokola, kao dopuna uz gore pomenute Ženevske konvencije, prihvaćena su 8. juna 1977. godine (međunarodni oružani sukobi i oružani sukobi koji nisu međunarodnog karaktera). Osnovni principi međunarodnog Crvenog krsta usvojeni su na HH međunarodnoj konferenciji u Beču 1965. godine, a nalaze se u Statutu Međunarodnog pokreta Crvenog krsta i Crvenog polumjeseca, koji je usvojen u Ženevi 1986. Osnovni principi su: humanost, nepristrasnost, neutralnost, nezavisnost, dobrovoljnost, jedinstvo i univerzalnost.

Osnivanje društava

U Srbiji je 1871. godine osnovano Društvo Crvenog krsta Srbije. Na Cetinju je 1876. formiran poseban Odbor, koji je usvojio Pravila Crvenog krsta Crne Gore. Godine 1878. osnovana su u Hrvatskoj prva nacionalna društva, odnosno odbori Crvenog krsta (križa), a u Sloveniji godinu kasnije.

U Bosni i Hercegovini je 1914. godine osnovano "Bosansko-Hercegovačko društvo za pomoć i dobrovoljnu sanitetsku njegu u ratu i u slučaju opšte nevolje u mirno doba". Poslije Prvog svjetskog rata, krajem 1921. osnovano je jedinstveno Društvo Crvenog krsta za Jugoslaviju, kada je donesen zajednički Program, a Pravila 1923. godine, kada je Društvo Crvenog krsta Kraljevine SHS pristupilo međunarodnoj Ligi društava Crvenog krsta.

Društvo Crvenog krsta Kraljevine Jugoslavije osnovano je po proglašenju Kraljevine Jugoslavije 1929. godine, aktivno je i uspješno djelovalo do rata 1941, kada se raspalo. Nacionalni komitet narodnog oslobođenja Jugoslavije donio je u maju 1944. godine Odluku o obnavljanju organizacija Crvenog krsta Federativne Narodne Republike Jugoslavije.

Osnivačka skupština Crvenog krsta Republike Srpske održana je 23. juna 1992. godine, kada su usvojeni Statut i Program rada u skladu sa Osnovnim principima Međunarodnog Crvenog krsta i Crvenog polumjeseca. Na nivou BiH 2002. osnovano je Društvo Crvenog krsta/križa, koga čine ravnopravno dvije entitetske organizacije - Crveni krst Republike Srpske i Crveni križ Federacije Bosne i Hercegovine.

Banjaluka

Crveni krst u Banjaluci, istovremeno i u BiH, javljaju se prvi put kao humanitarne organizacije, kao društva Crvenog krsta tek 1912. godine. Crveni krst se javio kao neka vrsta odgovora na Balkanske ratove 1912-1913. godine. Organizacija, pravila, zadaci i ciljevi djelovanja Crvenog krsta u Banjaluci, u razdoblju osnivanja i ratova, zasnivali su se i ostvarivali u skladu sa organizacijom, pravilima i zadacima Srpskog društva Crvenog krsta. Društvo Crvenog krsta Banjaluka bilo je organizovano i imalo programsku orijentaciju, na osnovu i po ugledu na rad sarajevskog društva "Prosvjeta". Za svoj rad, Crveni krst Banjaluka ponio je mnoga priznanja i ordenja.

Poslije oslobođenja 1918. godine, dolazi do dalje afirmacije banjalučkog Crvenog krsta. Saradnja državnih i lokalnih organa sa Društvom Crvenog krsta Banjaluka bila je od presudnog značaja. Sarađivalo se sa stranim organizacijama Crvenog krsta i sa ostalim humanitarnim društvima.

U razdoblju poslije 1928. godine, ustanovljen je Dan podmlatka Crvenog krsta, 1. decembra svake godine, a 1933. godine donesen je Zakon o Društvu Crvenog krsta. Aktivno se učestvovalo u pružanju pomoći stanovništvu stradalom u elementarnim nepogodama. Reorganizacijom države na banovine osnovan je Vrbaski banovinski odbor Društva Crvenog krsta u Banjaluci, koji je nastavio sa uspješnim radom sve do okupacije Jugoslavije od strane Sila osovine aprila 1941. godine.

Razvoj

Za vrijeme Drugog svjetskog rata prestaje sa radom Društvo Crvenog krsta, a osniva se Hrvatski Crveni križ u Banjaluci, koji je preuzeo svu imovinu nekadašnjeg jugoslovenskog Crvenog krsta. Međutim, zbog nedostataka izvora skoro je nemoguće u potpunosti rekonstruisati rad Hrvatskog Crvenog križa u Banjaluci.

Pri kraju Drugog svjetskog rata, marta 1945. godine formiran je u Prijedoru Inicijativni obor Društva Crvenog krsta za Banjalučki okrug, a u maju iste godine u Banjaluci je formiran Sreski odbor Crvenog krsta. Među fundamentalne zadatke Crvenog krsta spadalo je pružanje pomoći postradalom stanovništvu. Godine 1946. donesen je Zakon o Crvenom krstu, kreiran u duhu Ženevskih konvencija. Posebno značajnu ulogu Crveni krst je imao u vremenu poslije katastrofalnog zemljotresa u Banjaluci 1969. Za sve vrijeme postojanja u eri socijalističke Jugoslavije, kao i ranije, izvor finansiranja Crvenog krsta bile su članarine i finansijske donacije državnih i republičkih organa.

Raspadom SFRJ 1991-1992. dolazi i do raspada Crvenog krsta Jugoslavije i stvaranja novih, nacionalnih društava. Bilo je potrebno ponovo izgraditi mrežu Crvenog krsta, odnosno Crvenog krsta Republike Srpske, od druge polovine 1992. U ratnom vremenu Crveni krst RS otvoreno je sudjelovao u pomoći izbjeglim i raseljenim licima, ranjenicima, kao i u pružanju informacija o ratnim zarobljenicima. Poslije potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma dolazi do stvaranja mirnodopske aktivnosti Crvenog krsta Republike Srpske, koja traje do danas.

Unos komentara je omogućen samo ulogovanim korisnicima.