Izvor: eKapija | Ponedjeljak, 13.07.2020.| 15:36
Izdvojite članak Odštampajte vijest

Đerdap upisan u svjetsku listu geoparkova

(Foto: Aleksandra Kekić)
Ministarstvo zaštite životne Srbije sredine saopštilo je da je područje Đerdapa, odlukom Izvršnog savjeta Organizacije Ujedinjenih nacija za obrazovanje, nauku i kulturu – UNESCO od 10. jula ove godine, upisano na listu UNESCO GLOBAL GEOPARKS i proglašeno prvim geoparkom u Srbiji.

Na ovom plenarnom zasjedanju Izvršnog savjeta Uneska, potvrđena je odluka Savjeta Uneska za globalne geoparkove o izboru geoparka Đerdap za jedan od 15 novih geoparkova u svijetu.

Geoparkovi su jedinstvena, geografski cjelovita područja koja se odlikuju lokalitetima i pejzažem od međunarodnog geološkog značaja, ali istovremeno i izuzetnim prirodnim i kulturnim nasljeđem.

Geopark Đerdap se prostire na površini od 1.330 km2, obuhvatajući izvanredne lokalitete i fenomene geološkog karaktera. Najupečatljiviji prirodni fenomen u geoparku jeste Đerdapska klisura, koja je, sa dužinom većom od 100 kilometara, najduža klisura u Evropi.

Sastoji se od četiri manje klisure i tri kotline: Golubačka klisura, Ljupkovska kotlina, klisura Gospođin vir, Donjomilanovačka kotlina, Kazanska klisura, Oršavska kotlina i Sipska klisura.

Na ovom prostoru Dunav je svojom snagom duboko isklesao snažne kamene planine Južnih Karpata, gdje je, otkrivajući izuzetne ljepote geonasljeđa, ostavio iza sebe "knjigu geološke evolucije Zemljine kore na Dunavu od proterozoika do posljednjeg ledenog doba", referentne lokalitete za srpsku geološku zajednicu i istorijski važnu lokaciju za razvoj paleontologije, sedimentologije, hidrogeologije i geomorfologije.

Područje Đerdapske klisure, najduže klisure probojnice u Evropi, odlikuje se složenim reljefom sa mrežom klusura, kanjona i dubokih uvala, ali sadrži lokalitete i segmente koji predstavljaju značajna svjedočanstva o geološkom i geomorfološkom razvoju Zemlje.

Zato ne čudi prisustvo brojnih kraških pojava, lokaliteta geološkog karaktera zaštićenih kao zaštićena područja: spomenici prirode "Prerasti u kanjonu Vratne" (upravljač JP Srbijašume), "Prerast Šuplja stena" (upravljač Turistička organizacija Opštine Majdanpek), "Tunelska pećina Prerast u kanjonu Zamne" (upravljač TO Opštine Negotin) i "Blederija" (upravljač TO Opštine Kladovo).

Zaštićena područja od lokalnog značaja: spomenici prirode "Rajkova pećina", "Bigrena akumulacija kod manastira Tumane" i "Bigrena akumulacija Beli Izvorac", pored područja Nacionalnog parka "Đerdap", obuhvaćena su geoparkom.

Zbog specifičnog geografskog položaja, blage klime i raspoloživih, raznolikih prirodnih resursa, ovo područje je bilo milenijumsko naselje nekoliko civilizacija, koje datiraju iz vremena mezolita (Lepenski vir, oko 9500-5500 prije n.e), eneolita (najstariji rudnik u Evropi – Rudna glava kod Majdanpeka, oko 5.000 godina prije n.e), kao i iz rimskog, vizantijskog i turskog perioda (Trajanova tabla, tvrđave Golubački grad i Fetislam, Diana), a tu su i tradicionalne kuće, crkve i manastiri.

Proglašenje područja Đerdapske klisure i njenog zaleđa – dijelova planinskih masiva Kučaj i Miroč, za prvo područje u Srbiji koje je upisano na listu UNESCO Globalna mreža geoparkova, rezultat je višegodišnjeg rada i angažovanja državnih organa i stručnjaka.

Ministarstvo zaštite životne sredine je 2014. pokrenulo inicijativu za uspostavljanje geoparkova u Republici Srbiji.

Krajem 2015. godine formiran je Radni tim za uspostavljanje geoparka Đerdap, koji je u skladu sa Operativnim uputstvom UNESCO Global Geopark Network uradio Aplikacioni dosije, koji je preko Nacionalne komisije za saradnju sa Unesko dostavljen Sekretarijatu UNESCO Global Geoparks.

Geopark Đerdap je uspostavljen na osnovu Sporazuma o saradnji između Ministarstva zaštite životne sredine, Zavoda za zaštitu prirode Srbije, JP Nacionalni park Đerdap i opština Golubac, Majdanpek, Kladovo i Negotin, kojim je predviđeno da JP NP Đerdap bude nosilac aktivnosti geoparka.

Proglašenjem geoparka Đerdap, stvoreni su uslovi za razvijanje praksi i modela za jedinstveno povezivanje zaštite geološkog nasleđa i regionalnog održivog ekonomskog razvoja ovog područja.

Proširenjem liste sa novih 15 geoparkova u svijetu, danas je u globalnu mrežu geoparkova upisano 161 područje od izuzetnog međunarodnog geološkog značaja koje se prostire u 44 zemlje.

Unos komentara je omogućen samo ulogovanim korisnicima.