Izvor: Novosti | Nedjelja, 22.07.2018.| 15:58
Izdvojite članak Odštampajte vijest

Otkriće srpskog naučnika na putu da zaustavi Parkinsona

Ilustracija (Foto: anawat sudchanham/shutterstock.com)
U vrijeme kada se intenzivno traga za lijekovima za teške i neizlječive bolesti, otkriće srpskog mladog naučnika Vukašina Jovanovića (29) iz Prizrena, izazvalo je veliku pažnju svjetske stručne javnosti! Njegovo otkriće nove uloge proteina Bmp5 i Bmp7 u razvoju dopaminskih neurona, značajno će doprinijeti liječenju Parkinsonove bolesti uz pomoć matičnih ćelija. Vijest o ovom otkriću objavljena je nedavno na naslovnoj strani prestižnog naučnog časopisa Journal of Neuroscience, u izdanju svjetskog društva za neuronauku.

Studiju je finansirala Izraelska naučna fondacija, a bila je dio doktorske disertacije dr Jovanovića na Medicinskom fakultetu Univerziteta Ben Gurion u Izraelu, u laboratoriji profesora Kloda Brodskog. Zahvaljujući njoj, dobio je priliku da se usavršava na američkom Nacionalnom institutu zdravlja u Merilendu, u laboratoriji dr Ilijasa Singeca za preklinička ispitivanja na matičnim ćelijama, koje je vodeće mjesto u svijetu za ovu vrstu istraživanja.

- U Srbiji je više od 25.000 oboljelih od Parkinsonove bolesti, hroničnog oboljenja nervnog sistema, a uzrok je nepoznat i trenutno nema lijeka - kaže dr Jovanović za Novosti.

- Ona narušava sistem u mozgu odgovoran za pokrete i koordinaciju, s vremenom napreduje, a simptomi se pogoršavaju. Izaziva smrt vitalnih ćelija mozga, a primarno pogađa neurone koji proizvode dopamin, supstancu potrebnu za rad dijela mozga koji kontroliše pokrete i koordinaciju. Kako bolest napreduje, količina dopamina u mozgu se smanjuje, ostavljajući pacijenta potpuno bez kontrole svojih pokreta.

Kako sagovornik Novosti kaže, nedavno je ideja zamjene ovih umirućih ćelija koje produkuju dopamin, privukla pažnju naučnika, kao jedina opcija za potpuno i trajno izlječenje.

A značaj njegove studije je u otkriću novih proteina, uz pomoć kojih bi neuroni proizvedeni iz matičnih ćelija, mogli biti iskorišćeni za tretman Parkinsonove bolesti transplantacijom.

- Naučnici danas mogu da prevedu bilo koju ćeliju odraslog čovjeka u matičnu ćeliju - kaže dr Jovanović.

- Aktiviranjem određenih gena, ćelije, poput onih iz kože ili krvi, postaju matične ćelije. Tokom mog doktorata u Izraelu, koristeći genetski modifikovane miševe, otkrio sam novu ulogu specifičnih proteina Bmp5 i Bmp7, u embrionskom razvoju ovih neurona.

- Trenutno u američkoj laboratoriji, u saradnji sa naučnicima iz Austrije i SAD, pokušavamo da matične ćelije prevedemo u različite tipove ljudskih ćelija, kao što su ćelije mozga, jetre, pankreasa, srčanog mišića... Očekujemo da nam to omogući upotrebu ovih ćelija za liječenje neurodegenerativnih bolesti, dijabetesa, infarkta srca, ciroze jetre kao i drugih zasad neizlječivih bolesti - objašnjava Jovanović.

Inače, dr Jovanović zvanje magistra farmacije, stekao je u Beogradu, na smjeru za medicinsku biohemiju, 2012. godine. Posle stažiranja u Laboratorijskom centru za medicinsku biohemiju KCS, nije uspio da se zaposli u Srbiji, pa se u oktobru 2013. pridružio laboratoriji Kloda Brodskog u Izraelu. Tamo je i doktorirao na Katedri za fiziologiju i ćelijsku biologiju Medicinskog fakulteta Univerziteta Ben Gurion.

- Nadam se da će moj rad stvoriti uslove da karijeru nastavim u Srbiji - kaže dr Jovanović.

- Studije sa matičnim ćelijama moguće je obavljati samo u sistemu koji omogućava ozbiljno finansiranje ovakvih naučnih projekata. Sistem finansiranja nauke u Srbiji nije trenutno u mogućnosti da isprati ovakve projekte i to ne zbog novca, već zbog negativne selekcije usled lošeg kriterijuma za dodjelu novca. Takva situacija vodi u paradoks - podjednako se finansiraju i izvanredni, kao i potpuno naučno irelevantni projekti. Država pokušava da stimuliše povratak stručnjaka u Srbiju, ali se usljed loših kriterijuma vraćaju uglavnom oni koji bi se svakako vratili - zaključio je Jovanović.

Unos komentara je omogućen samo ulogovanim korisnicima.